EYNEZ KÖMÜR HAVZASINDA İHALESİZ DEVİR TARTIŞMASI MECLİS GÜNDEMİNDE

İYİ Parti Manisa Milletvekili Şenol Sunat, Soma’daki Eynez kömür havzasının ihalesiz biçimde özel sektöre devredildiği iddialarını Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı. Sunat, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın yanıtlaması istemiyle kapsamlı bir soru önergesi verdi.

20 Yıllık Kamu Yatırımı Özel Sektöre Devredildi İddiası

Milletvekili Sunat’ın önergesinde, yaklaşık 20 yıldır Ege Linyit İşletmeleri (ELİ) tarafından yürütülen dekapaj çalışmalarının ardından yüksek kaliteli bir kömür rezervi ortaya çıktığı, ancak bu rezervin kamunun gelir sağlayacağı dönemde ihalesiz biçimde özel sektöre devredildiği öne sürüldü.

Eynez havzasında kömür çıkaran iki işletme bulunuyor: ELİ ve ODAŞ. İki farklı işletme yönetiminin kömür çıkarma hızları arasındaki farkın bölgede heyelan riskini artırdığı, bir üniversite raporuna göre üretimin tek bir işletme tarafından yürütülmesinin daha güvenli olduğu belirtiliyor.

Sunat, 20 yıllık kamusal maliyetin ardından artık kâr dönemine giren sahaların ihalesiz olarak önce Yeni Anadolu’ya, ardından ODAŞ’a devredildiğini iddia ederek, “Maliyet kamulaştırılırken karın özelleştirilmesi söz konusu” dedi.

Rezerv ve Makine Sorunları Tartışma Konusu

Edinilen bilgilere göre, havzada en az 5 milyon ton kömür rezervi bulunuyor ve bugünkü piyasa değeri yaklaşık 25 milyar TL olarak hesaplanıyor. Ancak ODAŞ’ın sahadan sınırlı üretim yaptığı, ELİ’nin ise sahadaki 8 delici makineden yalnızca birini çalıştırabildiği ifade ediliyor. Kalan makinelerin arızalı ve eski olması, kamu işletmesini verimsizleştirerek özelleştirmeye zemin hazırlandığı iddialarını güçlendiriyor.

Özelleştirme sonrası, ODAŞ kaliteli kömürü çıkarırken ELİ işçileri yalnızca düşük kaliteli kömür sahalarında çalışmaya devam ediyor. Bu durum, kamu–özel işbirliği mantığının ikili bir üretim modeliyle yürütüldüğü eleştirilerini beraberinde getiriyor.

Sunat’tan Bakanlığa 17 Maddelik Sorular

Milletvekili Sunat, Eynez kömür havzasıyla ilgili olarak Bakan Bayraktar’a şu soruları yöneltti:

1. İşletme hakkı hangi hukuki gerekçeyle ihalesiz biçimde önce Yeni Anadolu’ya, ardından ODAŞ’a devredilmiştir?

2. ELİ’nin 20 yıllık kamu yatırımı sonrası yüksek kaliteli rezervin özel sektöre devrinin gerekçesi nedir?

3. Üretimin tek işletmede toplanması önerilirken neden özel sektöre yetki verilmiştir?

4. Bölgede 5 milyon ton ve 25 milyar TL değerinde kömür rezervi iddiası doğru mu?

5. MAPEG–ODAŞ ekonomik anlaşması nasıl yapılmıştır ve devir bedeli nedir?

6. ODAŞ’ın kömür için kamuya ödeyeceği ton başına maliyet hesabı nasıl yapılmıştır?

7. Özel sektöre devirde devlet kamu zararına uğramakta mıdır?

8. ELİ envanterindeki 8 delici makineden yalnızca birinin çalışır durumda olduğu iddiası doğru mu?

9. Makinelerin yenilenmemesi ve yatırım yapılmaması gerekçesi nedir?

10. Kamu işletmesi kasıtlı olarak zarara mı uğratılmıştır?

11. Bakanlık bu konuda soruşturma başlatmış mıdır?

12. Karara imza atan kamu görevlileri hakkında herhangi bir işlem yapılmış mıdır?

13. Kamu işletmesi bilinçli şekilde verimsizleştirilmiş midir?

14. ODAŞ kaliteli kömür, ELİ işçileri düşük kaliteli sahalarda mı çalıştırılmaktadır?

15. ELİ’ye bırakılan düşük kaliteli kömür sahalarının iki yıllık işletme ömrü bulunduğu iddiası doğru mu?

16. İki yılın sonunda ELİ işçileri ve kamu işletmesinin durumu ne olacak, geleceği nasıl planlanmaktadır?

17. Bakanlık, maliyeti kamulaştırıp karı özelleştirdiği iddiasını doğrulamakta mıdır?